Dz.U.2002.96.845
Dz.U.2005.182.1528
ROZPORZĄDZENIE
RADY MINISTRÓW
z dnia 25 czerwca 2002 r.
w sprawie środków przymusu bezpośredniego
stosowanych przez inspektorów i pracowników kontroli skarbowej
Na podstawie art. 11e ust. 2 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli
skarbowej (Dz. U. z 1999 r. Nr 54, poz. 572 i Nr 83, poz. 931, z 2000 r. Nr
70, poz. 816, Nr 104, poz. 1103 i Nr 116, poz. 1216, z 2001 r. Nr 14, poz.
143, Nr 81, poz. 877 i Nr 110, poz. 1189 oraz z 2002 r. Nr 41, poz. 365, Nr
74, poz. 676 i Nr 89, poz. 804) zarządza się, co następuje:
Rozdział 1
Przepisy ogólne
§ 1.
Rozporządzenie określa rodzaje środków przymusu bezpośredniego, do stosowania
których są uprawnieni inspektorzy i pracownicy kontroli skarbowej,
szczegółowe warunki i sposoby ich użycia, a także tryb wyposażania
inspektorów i pracowników kontroli skarbowej w te środki.
§ 2.
1. Środki przymusu bezpośredniego, zwane dalej "środkami przymusu", powinny
być stosowane przez inspektorów i pracowników kontroli skarbowej, zwanych
dalej "inspektorami i pracownikami", w taki sposób, aby osiągnięcie
podporządkowania się poleceniom wydanym na podstawie prawa albo skuteczne
odparcie bezpośredniego i bezprawnego zamachu na inspektora lub pracownika
powodowało możliwie najmniejszą dolegliwość.
2. Można stosować jednocześnie więcej niż jeden środek przymusu, o których
mowa w § 5 ust. 1, jeżeli jest to konieczne do osiągnięcia podporządkowania
się wydanym poleceniom albo do skutecznego odparcia bezpośredniego i
bezprawnego zamachu na inspektora lub pracownika.
3. Odstępuje się od stosowania środków przymusu, gdy osoba, wobec której
użyto tych środków, podporządkowała się wydanym poleceniom.
§ 3.
1. Jeżeli następstwem zastosowania środka przymusu jest zranienie lub innego
rodzaju zagrożenie dla życia lub zdrowia człowieka, inspektorzy i pracownicy
są obowiązani udzielić poszkodowanemu pierwszej pomocy, a następnie, w razie
potrzeby, zapewnić pomoc lekarską.
2. W przypadkach, o których mowa w ust. 1, oraz gdy w wyniku zastosowania
środka przymusu nastąpiła śmierć człowieka lub szkoda w mieniu, inspektorzy i
pracownicy są obowiązani:
1) zabezpieczyć ślady na miejscu zdarzenia i nie dopuścić osób postronnych na
to miejsce,
2) ustalić świadków zdarzenia, jeżeli jest to możliwe w zaistniałych
okolicznościach,
3) niezwłocznie powiadomić dyżurnego najbliższej jednostki Policji oraz
Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej.
3. Pomoc lekarską zapewnia się zawsze kobiecie ciężarnej, wobec której użyto
środka przymusu.
§ 4.
1. O każdym przypadku użycia środka przymusu inspektor lub pracownik jest
obowiązany niezwłocznie powiadomić, w formie pisemnej notatki służbowej,
bezpośredniego przełożonego.
2. Notatka, o której mowa w ust. 1, powinna zawierać w szczególności:
1) wskazanie stanowiska służbowego oraz imienia i nazwiska inspektora lub
pracownika,
2) określenie czasu i miejsca użycia środka przymusu,
3) opis sytuacji poprzedzającej użycie środka przymusu i sposobu postępowania
przy użyciu środka przymusu,
4) dane identyfikacyjne osoby, wobec której użyto środka przymusu, oraz
określenie skutków użycia środka przymusu i sposobu udzielenia pomocy, w
wypadku zranienia człowieka lub powstania innego rodzaju zagrożenia dla życia
lub zdrowia ludzkiego,
5) dane identyfikacyjne ustalonych świadków zdarzenia.
3. Do obowiązków bezpośredniego przełożonego, o którym mowa w ust. 1, należy:
1) zbadanie, czy użycie środka przymusu nastąpiło zgodnie z obowiązującymi
przepisami,
2) niezwłoczne powiadomienie prokuratora oraz podjęcie działań mających na
celu wdrożenie postępowania dyscyplinarnego, w wypadku stwierdzenia, że
użycie środka przymusu było niezgodne z obowiązującymi przepisami,
3) niezwłoczne powiadomienie prokuratora, jeżeli następstwem użycia środka
przymusu jest śmierć człowieka.
Rozdział 2
Rodzaje oraz szczegółowe warunki i sposoby użycia środków przymusu
§ 5.
1. Inspektorzy i pracownicy są uprawnieni do stosowania następujących
rodzajów środków przymusu:
1) siły fizycznej stosowanej w formie chwytów obezwładniających oraz
podobnych technik obrony lub ataku,
2) indywidualnych technicznych środków i urządzeń, przeznaczonych do
obezwładniania i konwojowania osób, w postaci kajdanek, prowadnic, siatek
obezwładniających, patek służbowych zwykłych, wielofunkcyjnych,
teleskopowych, obezwładniających i paralizatorów elektrycznych,
3) indywidualnych chemicznych środków, przeznaczonych do obezwładniania osób,
w postaci miotaczy gazu obezwładniającego,
4) technicznych środków i urządzeń, przeznaczonych do zatrzymywania oraz
unieruchamiania pojazdów mechanicznych, w postaci kolczatek drogowych,
pojazdów służbowych lub przedmiotów ustawianych jako odpowiednio oznakowane
przeszkody oraz urządzeń służących do unieruchamiania kół pojazdów.
2. Wobec kobiet o widocznej ciąży, starców, osób o widocznym kalectwie oraz
osób, których wygląd wskazuje na wiek do 13 lat, można stosować wyłącznie
siłę fizyczną w postaci chwytów obezwładniających.
§ 6.
1. Jeżeli okoliczności faktyczne to umożliwiają, inspektor lub pracownik jest
obowiązany, przed użyciem środka przymusu, podjąć próbę osiągnięcia
podporządkowania się wydanym poleceniom przez stanowczą perswazję słowną lub
demonstrację możliwości użycia środka przymusu.
2. Bezpośrednio przed użyciem środka przymusu należy wezwać osobę
niepodporządkowującą się wydanym poleceniom do zachowania zgodnego z prawem
oraz uprzedzić o zamiarze użycia środka przymusu.
3. Jeżeli w ocenie inspektora lub pracownika zwłoka w użyciu środka przymusu
groziłaby niebezpieczeństwem dla życia lub zdrowia ludzkiego albo szkodą w
mieniu, należy odstąpić od podejmowania próby, o której mowa w ust. 1, oraz
od czynności określonych w ust. 2.
4. W przypadku, o którym mowa w ust. 3, inspektorzy lub pracownicy wzywają do
zachowania zgodnego z prawem w trakcie stosowania odpowiedniego do sytuacji
środka przymusu.
§ 7.
1. Siłę fizyczną stosuje się w celu obezwładnienia osoby, odparcia czynnej
napaści albo doprowadzenia do wykonania polecenia wydanego przez inspektora
lub pracownika.
2. Używając siły fizycznej, nie wolno zadawać uderzeń, chyba że inspektor lub
pracownik działa w obronie koniecznej albo w celu odparcia zamachu na życie
lub zdrowie człowieka albo na mienie.
§ 8.
1. Kajdanki można stosować wobec osób tymczasowo aresztowanych lub
zatrzymanych, w celu udaremnienia ucieczki albo zapobieżenia czynnej napaści
lub czynnemu oporowi. Kajdanki stosuje się także na polecenie sądu lub
prokuratora.
2. Nie stosuje się kajdanek wobec osób w wieku poniżej 17 lat, z wyjątkiem
nieletnich w wieku powyżej 16 lat podejrzanych o popełnienie przestępstwa
przeciwko życiu lub zdrowiu.
3. Kajdanki zakłada się na ręce trzymane z przodu, a osobie zachowującej się
agresywnie - z tyłu.
4. Prowadnicę można stosować wobec osób, które nie ukończyły 17 lat, w
przypadkach, o których mowa w ust. 1.
5. Jeden z uchwytów prowadnicy jest zakładany na rękę osoby prowadzonej, a
drugi uchwyt trzyma się w ręku lub zakłada się na swoją rękę.
§ 9.
Kajdanki oraz prowadnicę zdejmuje się niezwłocznie po wprowadzeniu osoby,
wobec której je zastosowano, do uniemożliwiających ucieczkę pomieszczeń
służbowych jednostek organizacyjnych kontroli skarbowej lub Policji, do
aresztu albo na przesłuchanie przez sąd lub prokuratora, chyba że sąd lub
prokurator zarządzi inaczej.
§ 10.
1. Siatkę obezwładniającą stosuje się wobec osoby, która swoim zachowaniem
stwarza niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo mienia, jeżeli
zastosowanie innych środków przymusu jest niemożliwe albo okazało się
nieskuteczne.
2. Siatkę obezwładniającą można stosować także w pościgu za osobą podejrzaną
o popełnienie przestępstwa oraz w celu udaremnienia ucieczki osoby tymczasowo
aresztowanej bądź zatrzymanej.
§ 11.
1. Chemiczne środki obezwładniające można stosować w przypadkach:
1) odpierania czynnej napaści i pokonywania czynnego oporu,
2) pościgu za osobą podejrzaną o popełnienie przestępstwa,
3) udaremniania ucieczki osoby zatrzymanej,
4) przeciwdziałania niszczeniu mienia.
2. Przy stosowaniu chemicznych środków obezwładniających należy zachować
ostrożność, uwzględniając ich właściwości mogące stanowić zagrożenie dla
zdrowia.
§ 12.
1. Kolczatka drogowa i inne przeszkody umożliwiające zatrzymanie pojazdu
mechanicznego mogą być stosowane, jeżeli osoba prowadząca pojazd nie
zatrzymała się pomimo odpowiedniego sygnału umundurowanego inspektora lub
pracownika, znajdującego się w pobliżu oznakowanego pojazdu kontroli
skarbowej.
2. Kolczatki drogowej nie stosuje się do zatrzymywania pojazdów
jednośladowych.
3. Zastosowanie kolczatki drogowej albo innej przeszkody umożliwiającej
zatrzymanie pojazdu mechanicznego powinno nastąpić po uprzednim zawiadomieniu
dyżurnego najbliższej jednostki Policji.
4. Jeżeli ze względu na okoliczności faktyczne zachodzi potrzeba
natychmiastowego zatrzymania pojazdu mechanicznego, a uprzednie porozumienie
się z Policją nie jest możliwe, przy stosowaniu środka przymusu określonego w
ust. 1 należy:
1) wstrzymać ruch drogowy w obu kierunkach, na odległość nie mniejszą niż sto
metrów od kolczatki lub innej przeszkody, przez umieszczenie na drodze w tej
odległości odpowiednich znaków ostrzegawczych oraz podawanie przez
umundurowanego inspektora, znajdującego się w pobliżu oznakowanego pojazdu
służbowego kontroli skarbowej, sygnału zatrzymania w sposób zrozumiały i
widoczny dla osoby kierującej zatrzymywanym pojazdem,
2) jak najszybciej powiadomić dyżurnego jednostki Policji właściwej dla
miejsca użycia kolczatki albo innej przeszkody.
5. W przypadku blokowania przejazdu oznakowanym pojazdem służbowym kontroli
skarbowej można odstąpić od wstrzymania ruchu drogowego.
§ 13.
1. Urządzenia służące do unieruchamiania kół pojazdów mechanicznych, zwane
dalej "blokadami", mogą być stosowane, w przypadkach gdy:
1) istnieje uzasadnione podejrzenie, że w pojeździe pozostawionym mogą
znajdować się towary lub inne przedmioty wprowadzone na polski obszar celny,
przewożone przez ten obszar lub przeznaczone do wywozu za granicę w sposób
niezgodny z prawem,
2) wobec osób lub towarów albo innych przedmiotów znajdujących się w
pojeździe podjęto czynności kontrolne, a ze względu na okoliczności faktyczne
zachodzi obawa ucieczki kontrolowanym pojazdem przed zakończeniem tych
czynności.
2. Blokada powinna być założona na przednim kole pojazdu mechanicznego po
stronie kierującego oraz trwale oznakowana przez umieszczenie na niej w
widocznym miejscu:
1) nazwy organu zakładającego blokadę,
2) numeru ewidencyjnego blokady,
3) adresu, gdzie należy zgłosić się w celu jej zdjęcia.
3. Na pojeździe w widocznym miejscu umieszcza się zawiadomienie o założeniu
blokady w formie informacji, której wzór stanowi załącznik do rozporządzenia.
§ 13a.
1. Pałka służbowa może być stosowana w razie:
1) odpierania czynnej napaści,
2) pokonywania czynnego oporu,
3) przeciwdziałania niszczeniu mienia.
2. Nie wolno stosować pałki służbowej zwykłej wobec osób stawiających bierny
opór, chyba że zastosowanie siły fizycznej okazało się bezskuteczne.
3. Zabrania się:
1) zadawania uderzeń i pchnięć pałką służbową w głowę, szyję, brzuch i
nieumięśnione oraz szczególnie wrażliwe części ciała, a także stosowania na
te części ciała blokady i zakładania dźwigni,
2) zadawania uderzeń rękojeścią pałki służbowej wielofunkcyjnej,
3) stosowania pałki służbowej wobec osób, w stosunku do których użyto
kajdanek, prowadnic i siatek obezwładniających.
4. Wolno zadawać uderzenia i pchnięcia pałką służbową we wszystkie części
ciała w celu odparcia bezpośredniego, bezprawnego zamachu na życie lub
zdrowie własne lub innej osoby.
§ 13b.
1. Paralizator elektryczny można stosować w przypadku:
1) odpierania czynnej napaści,
2) pokonywania czynnego oporu,
3) ujęcia osób,
4) przeciwdziałania niszczeniu mienia.
2. Przy stosowaniu środka, o którym mowa w ust. 1, należy zachować
ostrożność, uwzględniając jego właściwości mogące stanowić zagrożenie dla
życia i zdrowia ludzkiego.
Rozdział 3
Tryb wyposażania inspektorów i pracowników w środki przymusu
§ 14. uchylony
§ 15.
W zakresie wydawania technicznych środków przymusu wymienionych w § 5 ust. 1
pkt 2 i 4 stosuje się następujący tryb postępowania:
1) o wydaniu środka przymusu decyduje właściwy organ kontroli skarbowej, pod
warunkiem uprzedniego przeszkolenia inspektora lub pracownika i
przeprowadzenia z wynikiem pozytywnym sprawdzenia znajomości przepisów
dotyczących użycia środków przymusu oraz zasad bezpiecznego obchodzenia się z
tymi środkami,
2) przeszkolenie oraz sprawdzenie znajomości przepisów i zasad, o których
mowa w pkt 1, przeprowadza organ kontroli skarbowej, zgodnie z programem
zatwierdzonym przez Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej,
3) środki przymusu są wydawane inspektorom i pracownikom na czas określony
przez organ kontroli skarbowej, a po upływie tego czasu powinny być
niezwłocznie zwrócone do miejsca przechowywania w obiektach jednostek
organizacyjnych kontroli skarbowej, określonego w odrębnych przepisach.
§ 16.
1. Właściwy organ kontroli skarbowej jest obowiązany niezwłocznie spowodować
zwrócenie przez inspektora lub pracownika środków przymusu w następujących
przypadkach:
1) rozwiązania stosunku pracy,
2) stwierdzenia nieprzestrzegania obowiązujących zasad przechowywania środków
przymusu,
3) podejrzenia użycia środka przymusu w sposób niezgodny z obowiązującymi
przepisami.
2. Zwrot środków przymusu, o którym mowa w § 15 pkt 3, nie jest wymagany w
przypadkach:
1) wykonywania zadań służbowych wymagających przebywania, po upływie
urzędowego czasu pracy, poza obiektami jednostek organizacyjnych kontroli
skarbowej,
2) wydania przez organ kontroli skarbowej stosownego zezwolenia.
§ 17.
W zakresie wydawania i użytkowania środków przymusu organy kontroli skarbowej
są obowiązane prowadzić ewidencję w sposób określony przez Generalnego
Inspektora Kontroli Skarbowej.
Rozdział 4
Przepis końcowy
§ 18.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 lipca 2002 r.
|
