INFORMACJA NIEJAWNA - ZASADY POSTĘPOWANIA W PRZYPADKU UTRATY IN

ZASADY POSTĘPOWANIA W PRZYPADKU UTRATY LUB UJAWNIENIA INFORMACJI NIEJAWNYCH

Ustawa o ochronie informacji niejawnych nałożyła na nas obowiązek ochrony informacji przed nieuprawnionym ujawnieniem, niezależnie od formy i sposobu ich wyrażania, także w trakcie ich opracowania. Zgodnie z ww. ustawą za ochronę informacji niejawnych odpowiada kierownik jednostki organizacyjnej, w której takie informacje są wytwarzane, przetwarzane, przekazywane lub przechowywane. Jednakże myliłby się ten, kto uważa, iż to tylko kierownik jednostki jest odpowiedzialny za ochronę. Bowiem z tej odpowiedzialności nie zwalnia się żadnej osoby, wobec której przeprowadzono postępowanie sprawdzające.

Co prawda kierownik jednostki organizacyjnej wraz z pełnomocnikiem ochrony ustawowo odpowiadają za cały system ochrony informacji niejawnych w firmie, lecz nie ponoszą bezpośredniej odpowiedzialności za świadome lub nieświadome naruszenia przepisów przez poszczególnych pracowników.

Zatem obowiązek ochrony informacji niejawnych spoczywa na każdym, kto w posiadanie takich informacji wszedł, niezależnie czy nastąpiło to w sposób uprawniony czy też przypadkowy.

Obieg materiałów niejawnych w danej jednostce organizacyjnej winien być tak zorganizowany aby w każdych okolicznościach można było stwierdzić gdzie znajduje się dokument klasyfikowany. Niestety, z różnych przyczyn, może dojść do utraty dokumentu niejawnego lub ujawnienia tajemnicy. Jakie wtedy podjąć działania? Nie jest to nigdzie jasno sprecyzowane. Co prawda w ustawie znalazł się jeden zapis mówiący o tym, iż
„Pełnomocnik ochrony podejmuje działania zmierzające do wyjaśnienia okoliczności naruszenia przepisów o ochronie informacji niejawnych, zawiadamiając o tym kierownika jednostki organizacyjnej, a w przypadku naruszenia przepisów o ochronie informacji niejawnych, oznaczonych klauzulą "poufne" lub wyższą, również właściwą służbę ochrony państwa”
(Art. 18 ust. 9 ustawy o OIN).

Ale co dalej?
W niniejszym opracowaniu postaram się przedstawić szanownym czytelnikom pewne rozwiązania.

Osoba, która stwierdziła fakt ujawnienia tajemnicy lub naruszenia przepisów o jej ochronie, obowiązana jest poinformować o tym pisemnie, kierownika jednostki organizacyjnej. Po otrzymaniu pisemnego powiadomienia kierownik zobowiązany jest:

- ustalić stan faktyczny ujawnienia tajemnicy lub naruszenia przepisów o jej ochronie przez określenie rodzaju i klauzuli tajności ujawnionych wiadomości lub w razie naruszenia przepisów o ochronie informacji niejawnych - stopnia niebezpieczeństwa jej ujawnienia;

- zabezpieczyć miejsce zdarzenia oraz podjąć odpowiednie przedsięwzięcia w celu niedopuszczenia do powstania mogących wyniknąć dalszych szkód.

Zadania (czynności) te wykonuje powołana przez kierownika jednostki organizacyjnej komisja, która po zakończeniu prac opracowuje stosowny protokół, który może być podstawą do zawiadomienia służb ochrony państwa o zdarzeniu nadzwyczajnym.

Po zakończeniu postępowania wyjaśniającego, o którym mowa powyżej , Pełnomocnik ochrony występuje do właściwych przełożonych o wszczęcie przeciwko osobom winnym postępowania dyscyplinarnego.

Służby ochrony państwa lub pełnomocnik ochrony przeprowadzają kontrolne postępowanie sprawdzające z pominięciem terminów, o których mowa w art. 36 ust. 2a ustawy o OIN i obowiązku wypełnienia nowej ankiety przez osobę sprawdzaną.

O wszczęciu kontrolnego postępowania sprawdzającego, służby ochrony państwa lub pełnomocnik ochrony zawiadamiają kierownika jednostki organizacyjnej lub osobę odpowiedzialną za obsadę stanowiska wraz z wnioskiem o ograniczenie lub wyłączenie dostępu do informacji niejawnych osobie sprawdzanej.

Po otrzymaniu zawiadomienia, o którym mowa powyżej, kierownik jednostki organizacyjnej lub osoba odpowiedzialna za obsadę stanowiska informują osobę sprawdzaną o wszczęciu kontrolnego postępowania sprawdzającego oraz ograniczają lub wyłączają jej dostęp do informacji niejawnych.

Kontrolne postępowanie sprawdzające prowadzone przez służbę ochrony państwa lub pełnomocnika ochrony, wszczęte na podstawie art. 45 ust. 1, kończy się:
1) wydaniem decyzji o cofnięciu poświadczenia bezpieczeństwa albo
2) poinformowaniem osób, o których mowa w art. 45 ust. 2, i osoby sprawdzanej, o braku zastrzeżeń w stosunku do osoby, którą objęto kontrolnym postępowaniem sprawdzającym, z jednoczesnym potwierdzeniem jej dalszej zdolności do zachowania tajemnicy w zakresie określonym w posiadanym przez nią poświadczeniu bezpieczeństwa.

1. Postępowanie w przypadku ujawnienia tajemnicy państwowej lub utraty dokumentu niejawnego oznaczonego klauzulami: „ŚCIŚLE TAJNE” i „TAJNE”.

W przypadku ujawnienia wiadomości stanowiących tajemnicę państwową oznaczoną klauzulą 'ŚCIŚLE TAJNE" lub „TAJNE" kierownik jednostki organizacyjnej powiadamia niezwłocznie (pisemnie):

- wyższego przełożonego;
- prokuratora;
- właściwy organ żandarmerii wojskowej (w przypadku jednostki wojskowej).

Pełnomocnik ochrony podejmuje działania zmierzające do wyjaśnienia okoliczności naruszenia przepisów o ochronie informacji niejawnych, zawiadamiając o tym kierownika jednostki organizacyjnej, a w przypadku naruszenia przepisów o ochronie informacji niejawnych, oznaczonych klauzulą "poufne" lub wyższą, również właściwą służbę ochrony państwa.

Powołanie komisji oraz składanie meldunków dotyczy także zdarzeń nadzwyczajnych o charakterze losowym, np. pożar, wypadek komunikacyjny itp., w których doszło jednocześnie do utraty dokumentów oznaczonych klauzulą „ŚCIŚLE TAJNE" lub „TAJNE".
Kopię prawomocnego orzeczenia (postanowienia) kończącego postępowanie karne prokurator lub sąd przesyłają:

- jednostce, w której dokument utracono;
- wydawcy dokumentu (wydawnictwa);
- właściwej służbie ochrony państwa.

Prawomocne orzeczenie prokuratora lub sądu wojskowego, kończące postępowanie karne jest podstawą spisania utraconego dokumentu z ewidencji w jednostce, w której został on utracony.
Na podstawie ww. postanowienia kierownik jednostki organizacyjnej, w której dokument utracono, obowiązany jest dokonać przeklasyfikowania pozostałych egzemplarzy tego dokumentu /jeżeli takie nastąpiło/.
Spisania dokumentu z ewidencji jednostki, w której został utracony dokonuje kierownik kancelarii lub innej komórki ewidencyjnej na podstawie decyzji kierownika jednostki, ogłoszonej w rozkazie/decyzji/zarządzeniu.

2. Postępowanie w przypadku utraty dokumentu zawierającego informacje stanowiące tajemnicę służbową (klauzula „poufne” i „zastrzeżone”).

Kierownik jednostki organizacyjnej określa stopień szkody, jaką ponosi społecznie uzasadniony interes lub stopień niebezpieczeństwa ujawnienia tajemnicy.
Ustaleń dokonuje komisja.

Wariant 1 - Duża szkodliwość:

- poinformowanie o fakcie Prokuratury;
- przekazanie sprawy organowi ŻW.

Wariant 2 – Mała szkodliwość:

- przeklasyfikowanie dokumentu na jawne (dokument własny - wytworzony
w danej jednostce organizacyjnej);
- zwrócenie się z wnioskiem do wydawcy dokumentu o jego przeklasyfikowanie (dokument wchodzący, wytworzony poza jednostką organizacyjną).

W przypadku braku dowodów działania umyślnego – odstąpienie od ścigania karnego- ukaranie winnego karą dyscyplinarną (lub przedsięwzięcie innych środków zapobiegawczych).
W przypadku jednostki wojskowej, o zaistniałym zdarzeniu i podjętych przedsięwzięciach dowódca jednostki wojskowej składa pisemny meldunek przełożonemu.

© Opracował: mgr inż. Marek ANZEL